Ζώντας μαζί με το Κίνημα των Ακτημόνων Εργατών της Βραζιλίας

Κοιτάζοντας μια ανοιχτή φλέβα της Λατινικής Αμερικής

Του Στέλιου Τσιλιούκα*

Santarem

Οι σύντροφοι μου διηγήθηκαν κάτι συγκλονιστικό. Η τεράστια έκταση της Βραζιλίας και η πρόσφατη ιστορία της δουλείας δημιουργούν μια πραγματικότητα απίθανη για τους Ευρωπαίους. Στην περιοχή του Παρά, μια επαρχία (μεγέθους ευρωπαϊκου κράτους) δίπλα στον Αμαζόνιο, οι υποδομές είναι ελάχιστες, η μετακίνηση και η επικοινωνία αρκετά δύσκολες έως και αδύνατες. Υπάρχουν αγροκτήματα τα οποία βρίσκονται 15-20 ώρες δύσκολου καρόδρομου χωρίς σημεία ανεφοδιασμού.
Οι τσιφλικάδες της περιοχής παρασέρνουν φτωχούς εργάτες υποσχόμενοι ένα καλό συμβόλαιο. Η πραγματικότητα που τους επιβάλλεται είναι τελείως διαφορετική. Η διαμονή και η διατροφή που παρέχει το αφεντικό κοστολογείται (απο τον ίδιο φυσικά) υψηλότερα απο τον μισθό του εργάτη, ο οποίος αναγκάζεται να δουλεύει αδιάκοπα σε συνθήκες ημιδουλείας υπο την απειλή ιδιωτικών μισθοφόρων-πιστολέρος.
Αυτή η μορφή εκμετάλλευσης δεν αποτελεί μια ξεχασμένη-ξεπερασμένη δομή χαμένη στις ζούγκλες του Αμαζονίου καθώς οι τεράστιες εκτάσεις υπενοικιάζονται απο τους ντόπιους τσιφλικάδες σε γνωστές πολυεθνικές για την παραγωγή χαρτιού από μονοκαλλιέργειες ευκαλύπτου και αιθανόλης από ζαχαροκάλαμο. Είναι πιθανό το πάμφθηνο χαρτί-υγείας που σπαταλάμε κάθε μέρα στην Ευρώπη να έχει παραχθεί υπό αυτό το καθεστώς ημιδουλείας.
Ένα εύλογο ερώτημα είναι η στάση της κεντροαριστερής κυβέρνησης Λούλα. Το κράτος κατόπιν πιέσεων έστειλε επανειλημμένα αποστολές του υπουργείου εργασίας, στην περιοχή του Παρά για να ερευνήσουν το ζήτημα. Ο απολογισμός της έρευνας ήταν 5 νεκροί δημόσιοι υπάλληλοι απο τις σφαίρες των πιστολέρος. Οι πιέσεις απο την αντίπερα όχθη, βουλευτών που εξυπηρετούν και προασπίζονται τα συμφέροντα των πολυεθνικών και των τσιφλικάδων υπεργολάβων τους πάγωσαν τις περαιτέρω έρευνες. Οι τεράστιες αποστάσεις και η έλλειψη υποδομών αποθαρρύνουν άλλους οργανισμούς απο το να καταγράψουν και να καταγγείλουν αυτή την βαρβαρότητα.
Φτάσαμε μέχρι το Σανταρεμ, αρχικά σκεφτόμασταν να περάσουμε απο τον Παρά και να συναντήσουμε τους συντρόφους του MST που καταλαμβάνουν-απελευθερώνουν γη έχοντας να αντιμετωπίσουν ιδιωτικούς στρατούς και να ερευνήσουμε τα σύγχρονα κάτεργα. Τελικά δεν θα διεισδύσουμε βαθύτερα στον Παρά, θα αφήσουμε αυτή την επικίνδυνη  αποστολή  για συντρόφους πιο αποφασισμένους και οργανωμένους.

Αϊσιλάντια, Μαρανιάο     06-08-2010

Απο τύχη το ταξίδι μας έριξε πάνω σε μια απο τις μεγαλύτερες ανοιχτές φλέβες της Λατινικής Αμερικής. Η περιοχή του Παρά, μια περιοχή του Αμαζονίου είναι συγχρόνως απίστευτα πλούσια και εξαιρετικά φτωχή. Ελάχιστες υποδομές, το χαμηλότερο βιοτικό επίπεδο στην Βραζιλία και το αγριότερο φαινόμενο της εργασίας σκλαβιάς. Απο κάτω κρύβει τεράστια κοιτάσματα ορυκτού πλούτου, τα ορυχεία του Carajás αποτελούν το πλουσιότερο απόθεμα σιδήρου στον κόσμο και αρκετά σημαντικά κοιτάσματα χρυσού και ουρανίου που προς στιγμή είναι ανεκμετάλλευτα.

Απο τα ορυχεία του Carajás εξάγεται  το σιδηρομετάλλευμα με πολύ χαμηλό κόστος εργασίας (500  R$ = 200 Euro το μήνα) και συγχρόνως ανεπτυγμένα τεχνολογικά μέσα, έπειτα μεταφέρονται στο Μαρανιάο στην Αισιλάντια. Εκεί τα κοιτάσματα μετατρέπονται σε ατσάλι με την προσθήκη κάρβουνου. Αρχικά το κάρβουνο παράγονταν απο την αποψίλωση του τροπικού δάσους κατά την οποία τεράστια τρακτέρ θερίζουν όλη την βλάστηση, μετά επιλέγονται τα καλά δέντρα για ξυλεία υψηλής ποιότητας και τα υπόλοιπα μεταρέπονται σε κάρβουνο σε εργοστάσια που λέγονται «καρβουναρίας»  χρησιμοποιούν παιδική εργασία και εργασία-σκλαβιά ως εργατική δύναμη.

Όταν αποψιλώθηκαν τα κοντινά δάση εφεύρανε νέο τρόπο παραγωγής κάρβουνου. Οι τεράστιες εκτάσεις πουληθήκαν-παραχωρηθήκαν απο το κράτος σε ιδιώτες και εκδιώχθηκαν οι μικροί καλλιεργητές. Έτσι αρχίσαν εντατικές μονο-καλλιέργειες ευκαλύπτου, οι οποίοι μεγαλώνουν πολύ γρήγορα, αποψιλώνονται  και φυτεύεται η νέα γενιά. Όμως οι ρίζες των κομμένων δέντρων παραμένουν ενεργές καθώς απορροφούν νερό και θρεπτικά συστατικά, έτσι μετά απο 2-3 γενιές ευκαλύπτων το έδαφος θα είναι νεκρή γη, όπου καμμιά καλλιέργεια δεν θα είναι εφικτή και η επαναφορά του εδάφους θα είναι σχεδόν αδύνατη απο οικονομική άποψη.

Αρχικά η εταιρεία Vale που κατείχε όλη την αλυσίδα παραγωγής σιδήρου απο τα ορυχεία Carajás εως το λιμάνι του São Luiz ήταν κρατική, απο την στιγμή που ηταν κερδοφόρα το 1997 πουλήθηκε σε ιδιώτες σε τιμή που αποσβέστηκε κιόλας απο τα κέρδη των 4 πρωτων χρονων. Σήμερα είναι μια τεράστια πολυεθνική όπου το 55,4% είναι ξένο κεφάλαιο και το 40,2 ντόπιο. Το 2008 είχε καθαρά κέρδη 13,2 δις δολάρια απο την εξαγωγή 96,5 εκατομμυρίων τόνων σιδήρου. Το 24% πήγε Κίνα, το 19% Ιαπωνία, 10% Γερμανία, 9 % Ν.κορέα, 6.7% Γαλλία και 5 % Ιταλία. Σημαντικό ποσοστό της ζωντανής εργασίας του τελικού προϊόντος είναι του τύπου εργασίας-σκλαβιάς.

Το MST στην Αϊσιλάντια δεν έχει να ανιμετωπίσει μόνο μεγάλους γαιοκτήμονες που κατέχουν γη ως απόθεμα κεφαλαίου και επίδειξη κοινωνικου στάτους. Αντιμετωπίζουν το πολυεθνικό κεφάλαιο που υπενοικιάζει την γη για παραγωγή κάρβουνου και την καταστρέφει. Χαρακτηριστική αντίθεση ο οικισμός Καλιφόρνια του κινήματος, μια νησίδα αντίστασης, αγρο-οικολογίας και αξιοπρέπειας περικυκλώμένη απο μονοκαλλιέργειες ευκαλύπτου. Σύμμαχοι του κινήματος είναι δυο εξαιρετικοί πατέρες της Θεολογίας της απελευθέρωσης, χριστιανο-μαρξιστές, οι οποίοι ενημερώνουν και οργανώνουν τους κατοίκους ενάντια στην πολυεθνική, διεκδικώντας να σταματήσει η καταστροφή του περιβάλλοντος, η μόλυνση που απειλεί την ζωή των κατοίκων και να μοιραστεί ο πλούτος.

* Ο Στέλιος Τσιλιούκας είναι καθηγητής Φυσικής  Β’βάθμιας εκπαίδευσης στην Κέρκυρα, βρίσκεται ήδη ενάμιση μήνα στο MSTστη Βραζιλία

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:

Καταλαμβάνω, Αντιστέκομαι, Παράγω… Βραζιλία – Το κίνημα των ακτημόνων *

Ανταποκρίσεις του Στέλιου Τσιλιούκα από τη Βραζιλία:

– Μαγικός Ρεαλισμός

– Εξερευνώντας την καρδιά των καταυλισμών

– Σάο Πάολο

– Γράμμα στον πατέρα


Στη δημοσίευση βοήθησε η Jaquou Utopie

http://wp.me/pPn6Y-268

Advertisements

16 thoughts on “Ζώντας μαζί με το Κίνημα των Ακτημόνων Εργατών της Βραζιλίας

  1. “υπενοικιάζει την γη για παραγωγή κάρβουνου και την καταστρέφει”

    εκεί τα καίνε.. καταστρεφουν το περιβαλλον για να φτιαξουν το καρβουνο και να το χρησιμοποιησουν στα σιδηρομεταλλευματα.. (προφανως για να μην το κουβαλανε απο αλλου)

    και παντελως αδιαφορουν για το οτι σε λιγο διαστημα δε θα ειναι προσφορο το εδαφος (οπως λεει “έτσι μετά απο 2-3 γενιές ευκαλύπτων το έδαφος θα είναι νεκρή γη”) και θα πεινασει (κι αλλο) ο κοσμος εκει..

    και εδω?.. πρώτα καίνε τεραστιες εκτασεις δασων!
    αλλά επειδη δεν εχουμε τετοιο πλουτο στο υπεδαφος.. (δεν το χρειαζονται το καρβουνο..)
    εφευρεθη η.. “πρασινη-αναπτυξη”..
    για να βγαζουν μιζο-φραγκα με τις “αναλήψεις/απευθειας αναθεσεις” των καμμένων περιοχών.. σε.. “φιλεύσπλαχνους” επιχειρηματιες.. που εχουν “οραμα”………. και “οικολογικο” μπορει να πεισουν οτι ειναι.. και “πρασινο” και ο,τι “θες”..
    ας ειν’ καλα και οι φιλοι τους οι πλουσιογραφοι (που γραφουν.. υπερ αυτων που πληρωνουν)

    οι “φιλευσπλαχνοι” που θα σπευσουν να δηλωσουν οτι “αναλαμβανουν το κοστος” για να φτιαξουν.. δρομους.. και κτηρια.. και “οικολογικες εγκαταστασεις”¨και.. κάνα γκολφ για να “αναβαθμισουν την τουριστικη πΙοτητα”.. και να προσελκυσουν τους πλουσιους βορειοευρωπαιους που δε γουσταρουν πευκα (καντηλες βγαζουν)..
    και θελουν το χομπυ τους..
    και που θα “δωσουν δουλεια” στους ντοπιους εφόσον δε θα υπαρχει τιποτα αλλο στην περιοχη..

    αυτούς που θα τους κανουμε αργοτερα και ..”Μεγαλους Ευεργετες”??..

    γιατι βεβαιως με το ΔΝΤ.. δε θα μπορει να καλυφθουν οι αναγκες για την προστασια και την επαναφορα στην “προτερη κατασταση-προ καταστροφης” (ποτε δεν εγινε.. σιγα μη γινει τωρα) απο το δημοσιο ταμειο (γενικα)…

    άρα?.. επαφιεται η υποθεση.. στα.. “ψιλα αισθηματα” των φραγκατων.. που θα εχουν το ρευστο.. και ό,τι θελουν θα κανουν!

    κάνω λάθος?.. χιλιες φορες να εκανα ρε πστ μου.. τοσα χρονια οι ιδιες μαλακιες καθε χρονο καθε καλοκαιρι σε καθε περιοχη..

    κατα τα άλλα.. τα κωλομηχανακια του γαμωδία μας μαραναν .. να τα αυξανουμε για να εχουμε να βλεπουμε μπλε φωτακια στον δρομο..

    παρτε το χαμπαρι!
    δεν εχει “εξοδο” απο τον πλανητη!
    δε θα ερθει διαστημοπλοιο να μας παρει!
    και ο,τι σκατα και να φτιαξουμε σε “οχημα” δε θα μπορεσουμε (ουτε καν οι “εκλεκτοι”) να βρεθουμε σε αλλο “φιλοξενο” μερος..

    ειναι πολυ μακρια λεμε!
    πρεπει να καταφερουμε να ζησουμε ΕΔΩ!
    και δε γινεται αν καταστρεφουμε με τετοιους ρυθμους το περιβαλλον!!!

  2. jaquou σ ευχαριστουμε που μας κραταγες ενημερους για το MST στη διαρκεια των διακοπων……..
    koyla εχει συμπεριφερθει κανενα αλλο ζωο με τετοια ηλιθιοτητα για το περιβαλλον?
    Βαζουμε φωτια στα θεμελια του σπιτιου μας και καθομαστε σαν Νερωνες να ηδονιστουμε με τις φλογες…
    κρατηθειτε ομως να η Πρασινη αναπτυξη…καταφθανει με μπαντανα στο κεφαλι και ποδηλατο στην Ικαρια…θα τρελλαθουμε εντελως…

    ενα γεια σε ολους….

    1. δεν ξέρω κάποιο πλάσμα που να καταστρέφει το ίδιο του το περιβαλλον..
      πόσο μάλλον “έλλογο όν”..

      ήθελα να’ξερα.. εφαγε κανα γιαουρτι αυτος εκει?..

      1. δεν εμαθα για καμμια αντιδραση…ουτε για κανενα δροσιστικο γιαουρτακι….απ οτι εμαθα τον λογαριασμο ενος θαμωνα σε μια ταβερνα… πληρωσε… που του τον εστειλε πεσκεσι….
        ψοφια πραγματα κι εκει.αντι να βγουν εξω να τον παρουν με τις πετρες.

      2. α για αυτο μετα κλειστηκε σε.. ξενοδοχειο στο Ηρακλειο..
        σου λεει.. “θα πρεπει να πληρωσω οποιον πετυχαινω απο αυτους που δεν εχω ήδη “πληρωσει”.. ”

        μαλιστα..

      3. και δεν βγαινει ο ανθρωπος….που να φτασουν για ολους….απο τη στενοχωρια του μωρε…..εκανε διακοπες, σ ολη την Ελλαδα για να ανακαμψει ψυχολογικα.δεν τον πετυχε πουθενα ο μανικακος?

      4. ξερει πού πάει….. εχει καλό ινφο..
        δεν πάει σε ..(μανι)κακοτράχαλα..

      5. ααα ολα κι ολα…

        το γιωργακι να κραξω;;;
        τον αναστηλωτη του εθνους;;;

        για προσεχετε τι λετε κ περημενω διορισμο…

      6. μανικακο πανω απ ολα η αλληλεγγυη, θα του γραψουμε διθυραμβους αν ειναι να διοριστεις….θα πινουμε νερο στο ονομα του μεγαλου Εθναρχη…. 🙂 🙂

      7. γεια σου καλη Γιανκα!!!!

        🙂 🙂 🙂 🙂

        αστον…του τα γραφει ο ΑΓιος…

      8. γιατί εσένα (λέμε τωρα)
        σε νοιάζει να πεινάς..διορισμένος..
        pffff….

        Γιανκα.. κρατάω αυγά να κλουβιάσουν.. όλο και κάπου θα χρειαστούν..

  3. ελπιζω να μη τα κλουβιαινεις για τον μανικακο….αστον να ζησει….ειναι καλο παιδι….γεια σου μανικακο…να σε ρωτησω κατι?δεν εχεις ξεπερασει κατα πολυ το οριο ηλικιας για διορισμο?
    λεω τωρα………

    1. το “κατα πολυ” ειναι σχετικο…

      αναλογως πως αντιλαμβανεσαι την αρνητικη επιδραση του χρονου πανω σου…

      αλλωστε το εχουμε ξαναπει,ο χρονος ειναι ανθρωπινο δημιουργημα,για να μη χανουμε τους αγωνες τσαμπιον λιγκ….κ καποια ραντεβου…

      οποτε κ στα δικαστηρια να παω,θα κερδισω τον διορισμο μου…αλλα που καιρος για τετεια… 🙂 🙂 🙂

      1. καλε μου μανικακο….ασπαζομαι απολυτα την θεωρια περι υποκειμενικοτητας γιατι την εχω υιοθετησει κι εγω…..οταν ημουν 20 ομως δεν ειχα ασχοληθει μ αυτην………τωρα αν παω στα δικαστηρια λες να δικαιωθω?ετσι τυπικα ν αλλαξω ταυτοτητα….λεμε τωρα. 🙂 🙂 🙂

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s