Η επικαιρότητα του 25χρονου Μαρξ

Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΡΟΥΣΗ Καθηγητής στο Πάντειο Πανεπιστήμιο grousis@ath.forthnet.gr

Paul Klee, Κόκκινο Μπαλόνι

Επ’ ευκαιρία της πρόσφατης επανέκδοσης της ιστορικής έκδοσης του 1932 «Για το εβραϊκό ζήτημα», από τις εκδόσεις «Γκοβόστη» (1), θα σταθώ σε έναν ιδιαίτερα σημαντικό και επίκαιρο προβληματισμό, που αναπτύσσει ο εικοσιπεντάχρονος τότε Μαρξ, σε αυτό το μάλλον παραμελημένο, αν και κομβικό κείμενό του (2).

Από αφορμή λοιπόν το ζήτημα της χειραφέτησης των Εβραίων, ο Μαρξ αντιμετωπίζει τη σχέση του μέρους με το όλο, του ειδικού με το γενικό και αυτό από τη μια από τη σκοπιά της σχέσης των επί μέρους μεταρρυθμίσεων και της πολιτικής-αστικής επανάστασης- με την κοινωνική σοσιαλιστική επανάσταση, και από την άλλη της δυνατότητας απελευθέρωσης μιας ειδικής κατηγορίας ανθρώπων, όπως οι Εβραίοι, σε σχέση με την πανανθρώπινη χειραφέτηση.

Οσον αφορά το πρώτο σκέλος, ο Μαρξ σε αντίθεση με τον Bruno Bauer υποστηρίζει ότι η χειραφέτηση των Εβραίων, όπως άλλωστε και των υπολοίπων ανθρώπων, δεν είναι δυνατόν να ολοκληρωθεί με την πολιτική-αστική και μόνον επανάσταση. Παρά τη θετική συμβολή αυτής της τελευταίας στη διαδικασία της χειραφέτησης, αυτή είναι ανεπαρκής, διότι το πολιτικό κράτος, ή με άλλα λόγια, το αστικό κράτος και η κοινωνία των ιδιωτών, δηλαδή η εμπορευματική κοινωνία, που προκύπτουν από αυτήν, υποβάλλουν τους ανθρώπους, σε νέα φετίχ, όπως είναι το ίδιο το κράτος, το εμπόρευμα, το χρήμα, ο αφηρημένος πολίτης, ο μη αληθινός (ως μη κοινωνικός) άνθρωπος της κοινωνίας των ιδιωτών. Μάλιστα αυτά τα φετίχ ως εγκόσμια που είναι, είναι ακόμη πιο ισχυρά από τη θρησκεία.

Ετσι λοιπόν για τον Μαρξ, ήδη από το «Για το εβραϊκό ζήτημα», για να επιτευχθεί η πραγματική χειραφέτηση, όχι μόνον δεν αρκεί η κατάκτηση της αστικής δημοκρατίας και οι μεταρρυθμίσεις στο πλαίσιο της, αλλά χρειάζεται η κοινωνική επανάσταση, που θα οδηγήσει στην υπέρβαση της εμπορευματικής κοινωνίας και της κρατικής μορφής οργάνωσης, στην υπέρβαση του διαχωρισμού σε άνθρωπο και πολίτη.

Αυτή η τοποθέτηση είναι άκρως επίκαιρη, αν σκεφτεί κανείς ότι σήμερα προβάλλονται από τους κυρίαρχους, όχι βεβαίως αλλαγές επιπέδου αστικής επανάστασης, ούτε καν όπως άλλοτε μεταρρυθμίσεις τύπου κράτους πρόνοιας (οι οποίες όπως άλλωστε αποδείχτηκε εν τη πράξει σε καμιά περίπτωση δεν πρέπει να θεωρούνται αμετάκλητες στο πλαίσιο του καπιταλισμού), αλλά θυσίες και οπισθοδρομήσεις, ως δήθεν ικανές να οδηγήσουν μακροπρόθεσμα σε πραγματικές και οριστικές απελευθερωτικές για την ανθρωπότητα λύσεις.

Οσον αφορά το δεύτερο ζήτημα, δηλαδή εκείνο της δυνατότητας χειραφέτησης μιας ειδικής κατηγορίας όπως οι Εβραίοι, δίχως να επιτευχθεί η χειραφέτηση όλων των ανθρώπων, ο Μαρξ θεωρεί ότι κάτι τέτοιο είναι αδύνατο, και αυτό διότι όσο δεν έχουν εκλείψει οι αντικειμενικές συνθήκες που καθιστούν το σύνολο της εργαζόμενης ανθρωπότητας υπόδουλο, είναι αδύνατον ένα τμήμα της να χειραφετηθεί.

Και εν προκειμένω, σε αντίθεση προς ό,τι υποστηρίζει ο Jacques Aron, (3) και πιο ειδικά όσον αφορά το εθνικό ζήτημα ο Rosdolsky (4), κάθε άλλο παρά η πρόταξη από τον Μαρξ της επίλυσης του γενικότερου καθολικού προβλήματος της χειραφέτησης αποβαίνει σε βάρος της επίλυσης του μερικού-εθνικού ζητήματος των Εβραίων, ή όποιας άλλης ιδιαίτερης ανθρώπινης ομάδας. Αντίθετα, η επίλυση του πρώτου αποτελεί προϋπόθεση για εκείνη του δεύτερου.

Και αυτή η μαρξική θέση αποκτά ιδιαίτερη σημασία στην εποχή μας, κατά την οποία γίνεται μια συστηματική προσπάθεια αποσπασματικής προβολής μερικών προβλημάτων και ανάπτυξης ανάλογων κινημάτων, όπως είναι τα οικολογικά, τα εθνικά, τα θρησκευτικά, τα μειονοτικά, κ.λπ. αν όχι σε αντιπαράθεση με το καθολικό ζήτημα της πανανθρώπινης χειραφέτησης και της κοινωνικής επανάστασης, που οδηγεί σε αυτήν, στην καλύτερη των περιπτώσεων δίχως να συνδέεται μαζί του.

(1) Καρλ Μαρξ, «Για το εβραϊκό ζήτημα», Εισαγωγική μελέτη επιμέλεια επανέκδοσης Γιώργος Ρούσης, Πρόλογος Αβραάμ Μπεναρόγια, Μετάφραση και σχόλια Θεοφύλακτος Παπακωνσταντίνου, Πρώτη έκδοση 1932, Εκδόσεις « Γκοβόστη», 2010.

(2) Στην πραγματικότητα πρόκειται για δύο κείμενα, απαντήσεις του Μαρξ σε δυο αντίστοιχα κείμενα του Bruno Bauer.

(3) Jacques Aron,, «Karl Marx anti-Semite et criminel?» «Didier Devillez Eζditeur», σελίδα 169.

(4) Roman Rosdolsky, «La Nouvelle Gazette rhenane et les juifs» στο Karl Marx «Sur la question juive». Presentation et commentaries de Daniel Bensaid «La fabrique editions» 2006 σελίδες 161-178.

Για την αναδημοσίευση

Jaquou Utopie

shortlink:   http://wp.me/pPn6Y-K6

Advertisements

16 thoughts on “Η επικαιρότητα του 25χρονου Μαρξ

  1. Δηλαδή να μην κοιτάμε το δέντρο και αν χάνουμε το δάσος….από την άλλη αν σώζαμε ένα δέντρο τη φορά, στο τέλος θα είχαμε ένα ολόκληρο δάσος. Λέω εγώ τώρα….
    Πάντως οι εβραίοι φαίνεται ότι χειραφετήθηκαν και και χωρίς την καθολική κοινωνική επανάσταση.

    1. καθόλου δεν χειραφετήθηκαν lotea, από που το συμπεραίνεις αυτό:
      έγιναν δέσμιοι του δικού τους σιωνιστικού εθνικισμού και υποχρεώθηκαν σε πόλεμο μέχρις εσχάτων με τα αδέρφια τους, τους Παλαιστίνιους.

      Το έθνος που καταπιέζει είναι επίσης υπόδουλο με το έθνος που καταπιέζεται, και ας είναι ξεχωριστή η θέση τους.

      Την λύση στην Παλαιστίνη δεν θα δώσει το σύνθημα “Δύο λαοί δύο κράτη” διότι τρέχα – γύρευε τι κρατιδιάκια θα είναι.
      Την λυσή μπορεί να δώσει μόνο μια Ενιαία Σοσιαλιστική Παλαιστίνη, κοινή γη για άραβες και εβραίους.
      Για αυτόν το στόχο που πάλευε παραδοσιακά το PLO μέχρι να τα ξεπουλήσει το 1993 με τις συμφωνίες του Όσλο, συνεχίζουν να παλεύουν μειοψηφικές αλλά θαραλέες φωνές της εβραικής και της αραβικής αριστεράς και του α/α χώρου.

      1. Οι Εβραίοι που πίστεψαν στο σιωνιστικό όραμα, προσπάθησαν πράγματι να φτιάξουν μια πατρίδα στην Παλαιστίνη, καταπατώντας στην πορεία κάθε έννοια διεθνούς δικαίου για τους Παλαιστίνιους.
        Αλλά αυτό εννοούμε χειραφέτηση των Εβραίων; Τη δημιουργία ισραηλινού κράτους; Ή την ισότιμη αποκατάσταση των πολιτικών δικαιωμάτων τους στις χώρες, που τους φιλοξενουν; Γιατί δεν νομίζω στη σημερινή εποχή να έχουν παραπάνω προβλήματα από άλλες μειονότητες, μάλλον έχουν πολύ λιγότερα.

  2. “γίνεται μια συστηματική προσπάθεια αποσπασματικής προβολής μερικών προβλημάτων και ανάπτυξης ανάλογων κινημάτων, όπως είναι τα οικολογικά, τα εθνικά, τα θρησκευτικά, τα μειονοτικά, κ.λπ. αν όχι σε αντιπαράθεση με το καθολικό ζήτημα της πανανθρώπινης χειραφέτησης και της κοινωνικής επανάστασης, που οδηγεί σε αυτήν, στην καλύτερη των περιπτώσεων δίχως να συνδέεται μαζί του ”

    Τι εννοούμε προβολή; και τι κοινωνική επανάσταση;

    όταν πέρσυ 10.000 ποδήλατα κατέκλυσαν τους δρόμους της Αθήνας, της Θεσσαλονίκης και άλλων πόλεων δεν προβλήθηκε από κανένα μέσο.

    Κοινωνική επανάσταση δε σημαίνει μόνο ότι οι εργαζόμενοι παίρνουν στα χέρια τους τα μέσα παραγωγής.

    το οικολογικό, τα εθνοτικά ζητήματα κλπ είναι θέματα, είτε επιμέρους της κοινωνίας, είτε γενικότερα, που προκύπτουν παράλληλα με το κοινωνικά αναγκαίο ζήτημα της κατάργησης του κέρδους και του ανταγωνισμού στη σφαίρα της οικονομίας.

    Ο σοσιαλισμός είναι απαραίτητος για να λύσει κάποια πράγματα, όχι όλα. Για πολλά ζητήματα δεν είναι ούτε αναγκαία προϋπόθεση, ούτε ικανή.

    Και το οικολογικό ζήτημα υπερβαίνει το κοινωνικό. Η βιόσφαιρα είναι μία οντότητα – ένα επίπεδο οργάνωσης της ζωής – ανώτερο από το επίπεδο οργάνωσης της ανθρώπινης κοινωνίας.

    Είναι τραγικό λάθος το εργατικό κίνημα να δει ζητήματα όπως το μεταναστευτικό ως ανταγωνιστικά ζητήματα σε σχέση με το εργατικό.

    Αντιθέτως ένα κοινωνικό κίνημα πρέπει να εγκολπώνει στο πρόταγμά του τόσο τα εργασιακά, όσο και τα άλλα που αναφέρουμε.

    Ποια είναι η κοινή τομή όλων αυτών; Η άμεση δημοκρατία. Οι εργαζόμενοι είναι μόνο ένα κομμάτι του πληθυσμού. Μαθητές, σπουδαστές, συνταξιούχοι κ.α. είναι ένα τεράστιο κομμάτι που αγνοούμε όταν μιλάμε για “εργατική τάξη”.
    Σαφώς και τα μέσα παραγωγής η εργατική τάξη είναι που θα τα διαχειριστεί. Τις ανάγκες, όμως, θα τις προσδιορίσουν όλοι, όχι μόνο οι εργαζόμενοι.
    Όλη η εξουσία, λοιπόν, στις συνελεύσεις.

    1. ‘Εστω γενική συνέλευση στον δήμα Κηφισιάς, όπου οι οικολογικά ευαίσθητοι προτείνουν την κατάργηση των αυτοκινήτων, την δημιουργία ποδηλατόδρομων και την πεζοδρόμηση των κεντρικών οδών… και οι έχοντες πολυτελή αυτοκίνητα , πλειοψηφούντες ας πούμε στη συνέλευση καταψηφίζουν την πρόταση; Σε ποιό οικολογικό αποτέλεσμα καταλήγουμε; Οι γενικές συνελέυσεις δεν είναι παρά μορφές κοινωνικής οργάνωσης, προωθημένες σαν μορφές αλλά όχι αυτόματα και προωθημένες πολιτικά. Το ποιοί απαρτίζουν αυτές τις μορφές και με ποια συνήδειση είναι που κάνει τη διαφορά. Γι΄αυτό και η μορφή απο μόνη της δεν είναι παρά ένας κενός τόπος. Το γιατί η εργατική τάξη θεωρηθηκε από τον Μαρξ σαν την τάξη που έχει εν δυνάμει χειραφετητικά χαρακτηριστικά είναι πολύ μεγάλη ιστορία για να την αναλύσω σε ένα σχόλιο, ακόμα και τώρα πάντως κανείς δεν μπορεί ολοκληρωμένα να βρει κάποιου τύπου κοινωνική ομάδα που να μπορεί να προτείνει στο σύνολό της ένα τέτοιο αντικαπιταλιστικό όραμα, γι΄αυτό ακόμα οι περισσότεροι στρέφονται στον κόσμο της εργασίας. Αυτός ο κόσμος αλλάζει , δεν έιναι στάσιμος, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι μπορείς να περιμένεις από την Βαρδινογιάννη και την τάξη της (πέρα ίσως από κάποια μεμονομένα πρόσωπα) να κάνει την όποια επανάσταση.

      1. Το να γίνονται αμεσοδημοκρατικές – ανοιχτές συνελεύσεις στην Κηφισιά μπορεί να μη το θεωρούσα παγκόσμια επανάσταση,
        σίγουρα όμως θα το θεωρούσα μία ρήξη.

        Οι χειρότερες συνθήκες στην Ελλάδα, είναι συνθήκες Κηφισιάς για κάποιους μετανάστες. Κάποιοι θα θέλαν να μπούνε και φυλακή, γιατί τη βλέπουν χλίδα σε σχέση με την προηγούμενη ζωή τους.
        Αυτό τι σημαίνει; ότι πρέπει πρώτα να περιμένουμε την επανάσταση σε χώρες Αφρικής, μέσης ανατολής, ασίας και λατινικής αμερικής;

        Οι φωτιές στην Πελοπόννησ0 έκαψαν ζωντανούς 85 άνθρωπους. Μήπως είναι και αυτό ζήτημα των δεσποινίδων του Κολωνακίου με το κανίς σκυλάκι;
        Στην εποχή του Μαρξ η εξαθλίωση των εργατών ήταν πολύ πιο σοβαρή από τα τότε περιβαλλοντικά προβλήματα.
        Σήμερα δε συμβαίνει το ίδιο στις ανεπτυγμένες χώρες, ακόμα και αν δεν έχει αλλάξει η ανάγκη για εργασιακή επανάσταση.

        Ένα κίνημα των καταπιεσμένων τάξεων, εργαζομένων, ανέργων κλπ πρέπει να βάλει μπροστά το ζήτημα της άμεσης δημοκρατίας.

        Η άμεση δημοκρατία έβαλε τον Σωκράτη να πιει το κώνειο, αλλά και ο Δεσποτισμός οδηγούσε τον Γαλιλαίο στην πυρά.

        Μεταξύ των δύο σίγουρα προτιμώ την πρώτη. Πολλά κεφάλια μαζί είναι καλύτερα από έναν Βοναπάρτη, ακόμα και αν οχλαγωγούν κάποιες φορές και οδηγούνται σε λάθος αποφάσεις.

        Τώρα για το συγκεκριμένο παράδειγμα για συνελεύσεις στην Κηφισιά. Σίγουρα προτιμώ να καθορίζονται οι οικονομικές αποφάσεις ενός δήμου από τους δημότες του, παρά από τα δημοτικά συμβούλια που λειτουργούν με πελατειακές σχέσεις και με αλισβερίσι με τα κόμματα εξουσίας.
        Κι αν αυτό γίνεται στην Κηφισιά θα επηρεάσει και άλλους δήμους να λειτουργήσουν έτσι.

      2. εμενα παλι δε με ενδιαφερει οι καπιταλιστες να λειτουργουν αμεσοδημοκρατικα, αλλα ΝΑ ΜΗΝ ΥΠΑΡΧΟΥΝ!
        ΥΓ: Και δεν εννοω την φυσικη τους εξοντωση

      3. Μα δεν κατάλαβες τι σου είπα… ανέφερα ένα ακραίο παράδειγμα για να σου δώσω να καταλάβεις ότι η μορφή (γενική συνέλευση) χωρίς το περιεχόμενο είναι κάτι πιθανώς μπορεί να χωρέσει από την αστική δημοκρατία μέχρι τον αναρχισμό. Είναι το περιεχόμενο, η συνείδηση, η πολιτική τοποθέτηση, η ιδεολογία που κάνουν τις μορφές οργάνωσης χειραφετητικές. Ποιός είπε να βγει η οικολογία από το κάδρο; Κανείς. Το μόνο που λέει το παραπάνω άρθρο είναι να μπορείς να συνεννώνεις όλα τα αιτήματα με τα μάτια στραμμένα στο γενικότερο πρόταγμα για την ανθρωπότητα. Ή μήπως θα σου ήταν αρκετός ένας (υποθετικά μιλώντας πάντα) οικολογικός καπιταλισμός;

      4. Αν μου ήταν αρκετός ένας οικολογικός καπιταλισμός θα ήμουν στους Οικολόγους Πράσινους.
        Βέβαια είναι συζήτηση κατά πόσο ένα σύστημα που άνθρωπος εκμεταλλεύεται άλλους ανθρώπους μπορεί να θεωρείται οικολογικό.

        Γιατί για μένα προϋπόθεση οικολογίας είναι ο κομμουνισμός. Αν δε μπορούμε να φτιάξουμε την ανθρώπινη κοινωνία, πως θα μπορέσουμε να φτιάξουμε τον πλανήτη… ;;;;

        Ας γυρίσουμε, όμως, στην άμεση δημοκρατία. Ο Δεσποτισμός του μεσαίωνα δεν είχε δούλους, αλλά δουλοπάροικους, πράγμα που τον κάνει πιο προοδευτικό από την Αθήνα της κλασσικής περιόδου.
        Αυτό όμως δεν εμποδίζει να είναι η δομή του πολιτικού συστήματος αυτής της μειοψηφίας, δηλαδή των ανδρών αθηναίων πολιτών, ένα αντικείμενο προς μελέτη και ένα αντικείμενο που να προτάσεις να ισχύσει για όλους.
        Το να γίνει στην Κηφισιά, με ένα περιεχόμενο κουκουρούκου και πάλι έχει την αξία του. Για μένα είναι ένα ρήγμα στο πως λαμβάνονται οι πολιτικές αποφάσεις. Είναι άξιο προβολής και μίμησης από άλλους δήμους. Το προτιμώ λέω ξανά από τα δημοτικά συμβούλια και τους δημάρχους.

        Στόχος είναι η καθολική επανάσταση.
        Αλλά όπου δημιουργούνται ρήγματα, μικρά-μεγάλα, με τον όποιο τρόπο καλό είναι.
        Δεν είναι αρνητικό πχ ότι υπήρξε πρόοδος για τους μαύρους στην Αμερική. Ήταν και αυτό μία επανάσταση. Και όλα αυτά τα ρήγματα μπορεί να καλλιεργούν το έδαφος και για την εργατική επανάσταση. Αλλά και η εργατική επανάσταση να προηγηθεί δε σημαίνει ότι δε θα χρειαστούν επαναστάσεις σε άλλα θέματα.

        Αλλά για να επιστρέψω πάλι στην άμεση δημοκρατία πιστεύω ότι το να υπάρξει άμεση δημοκρατία παράλληλα με μία εργατική επανάσταση μπορεί να δημιουργήσει ασφαλιστικές δικλείδες για την αντιδραση και το πισωγύρισμα ή για τον εκφυλισμό και τη γραφειοκρατία.
        Πχ στη Βενεζουέλα αν φάνε τον Τσάβες τελείωσε το επαναστατικό όνειρο.
        Αν όμως η εξουσία διαχυθεί στη βάση περισσότερο, αυτό θα ανατραπεί ακόμα πιο δύσκολα.

  3. Όσον αφορά τα επιμέρους κοινωνικά αιτήματα, δεν μπορούμε να αιθεροβατούμε, ότι όταν θα λυθούν όλα με μια κοινωνική επανάσταση. Βλέπε την αρχική στάση της ρωσικής επανάστασης για την ομοφυλοφυλία και τις οικογενειακές σχέσεις και πως εξελίχθηκαν επί Στάλιν.
    http://homotopia.pblogs.gr/2009/11/h-omofylofilia-sthn-tsarikh-kai-metagenesterh-rwsia.html

    1. Εκτός από το ότι δεν κατανοείς την μαρξιστική έννοια της χειραφέτησης, θεωρείς παντελώς εσφαλμένα ότι η όποια “επανάσταση” θα μπορούσε να είναι κάτι στατικό και μη εξελισσόμενο. Μπορεί να διαφωνείς παντελώς με τον Μαρξ, και πολλοί του ασκούν σκληρή κριτική, αλλά μέχρι στιγμής δεν μπήκες καθόλου στην ουσία του άρθρου και στο συμπέρασμα του, ότι δηλαδή για να έχουμε χειραφέτηση σε επιμέρους θα πρέπει να υπάρχει ένα γενικό χειραφετητικό πρόταγμα… Τρανότερη απόδειξη από αυτό που ζούμε δεν υπάρχει… στα επιμέρους στήθηκε για κάποια περίοδο ένα υποτυπώδες κοινωνικό κράτος στην Ελλάδα και στην Ευρώπη , και με την πρώτη ευκαιρία μίας δομικής κίσης του συστήματος αυτό αναιρείται πετραδάκι πετραδάκι. Κι αυτό συμβαίνει γιατί το γενικό πλαίσιο είναι καπιταλιστικό και πολιτικά δεν απειλείται προς το παρόν τουλάχιστον από κανένα άλλο όραμα… Χρησιμοποιώντας σαν παραδείγματα ανθρώπινα ιστορικά πειράματα που φέρουν και αποτυχίες και επιτυχίες για να αποδείξεις ότι σε σημεία δεν λειτούργησαν δεν μπορείς να κερδίσεις κάτι, γιατί δύσκολα εδώ θα βρείς κάποιον να στηρίζει τη Σταλινική στάση απέναντι σην ομοφυλοφιλία. Όμως θεωρείς ότι μπορούμε σε παγκόσμιο επίπεδο να κατοχυρώσουμε όλα τα ανθρώπινα δικαιώματα όταν το πολιτικό πλαίσιο είναι ο καπιταλισμός και το κεντρικό όραμα το κέρδος; Λοτέα κάνεις συνδικαλισμούς του χειρίστου… και συγνώμη κιόλας. Δεν μπορείς με απλούς αφορισμούς να προσπερνάς το κεντρικό ζήτημα, που είναι η χειραφέτηση; Όταν μου την ορίσεις, τότε εξήγησε μου και πως έχουν χειραφετηθεί οι Εβραίοι ή οι ομοφιλόφιλοι; Αυτοί δεν είναι εκμεταλεύσιμοι από το σύστημα; δεν παράγουν υπεραξία που κάποιος την καρπώνεται;

      1. Jaquou θέλουμε δε θέλουμε o καπιταλισμός δίνει χώρο να γίνουν αρκετά πράγματα. Η χειραφέτηση της γυναίκας, οι μαύροι της αμερικής, η σεξουαλική απελευθέρωση.
        Όλα αυτά γίνανε εντός του καπιταλισμού.

        Η διαφορά είναι ότι μπορεί να γίνανε σε ορισμένους τόπους, γιατί μετατοπίστηκε το βάρος της εξαθλίωσης σε άλλους.
        Και ο καπιταλισμός όπως επιτρέπει ορισμένες μη εργατικές επαναστάσεις σαν τις παραπάνω, επιτρέπει και το αντίθετό τους, όπως οι πόλεμοι.
        Εγώ προτάσσω σαν ζητούμενο όχι την εργατική, αλλά την κοινωνική επανάσταση, η οποία θα βασίζεται σε ένα πολιτικό κίνημα άμεσης δημοκρατίας, που σαφώς θα δίνει και ένα σοβαρό συντελεστή βάρους στο θέμα των μέσων παραγωγής και της εργατικής δύναμης.

        Η κοινωνία σήμερα διαχειρίζεται την ύλη, όπως η ζωή το DNA. Δε μπορεί λοιπόν να παραβλέπουμε με ποιο τρόπο γίνεται όλη αυτή η κωδικοποίηση και αποκοδικοποίηση των παραγωγικών διαδικασιών, της μεταφοράς, της κατανάλωσης, της αποβολής.

      2. Κανένα από τα παραδείγματα βελτίωσης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων δεν είναι ολοκληρωμένα μέσα στον καπιταλισμό. Η χειραφέτηση της γυναίκας έγινε στις χώρες της δύσης… ξέρεις πόσες γυναίκες ζουν εξαθλιωμένες και καταπιεσμένες στην Αφρική και την Ανατολή; εγώ δεν μειώνω καμία μικρή ή μεγάλη κατάκτηση του ανθρώπου, τις θεωρώ ιστορικές… αλλά θα πρέπει να μπορέσεις να τις βάλεις στο ιστορικό τους πλαίσιο, και αυτό περιλαμβάνει μια εποχή που έγινε μέχρι και η επανάσταση στη Ρωσσία και στις Ηνωμένες Πολιτείες οι εργατικοί αγώνες ήταν στο απώγειό τους, και απ΄της οποίας τον αντίκτυπο φτάσαμε μέχρι την σεξουαλική απελευθέρωση, γιατί κανείς δεν θα μιλούσε για αυτή αν στην ανεπτυγμένη δύση δεν είχαμε ήδη κατακτήσει ανθρώπινες εργασιακές συνθήκες και πλειοψηφική εκπαίδευση (αποτελέσματα εργατικών αγώνων). Αν δεν είχαν προηγηθεί οι εργατικές διεκδικήσεις μπορείς να υποθέσεις τι θα είχε συμβεί στα δικαιώματα της γυναίκας; Αν δεν είχε προηγηθεί η μαζική εισροή γυναικών εργαζομένων στα εργοστάσια και οι συλλογικοί αγώνες αντρών και γυναικών εργαζομένων τότε ποιός θα μιλούσε για ισότητα; Γιατί δεν τα έχουν κατακτήσει και στην Αφρική τα δικαιώματα αυτά και έχουμε χιλιάδες κλειτοριδεκτομές στον αιώνα μας; Αν διάβασες καλά το κείμενο του Ρούση μιλάει ξεκάθαρα για κοινωνική επανάσταση, όπως και ο Μαρξ… Δεν καταλαβαίνω γιατί νιώθεις ότι πετάει απ΄εξω τον άνθρωπο και επικεντρώνεται στον “προλετάριο”; Πουθενά δεν το λέει αυτό, και καλό θα ήταν να μπορούμε να διαβάσουμε τον Μαρξ έχοντα υπόψιν και το ιστορικό πλαίσιο στο οποίο έγραφε και να μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε έστω τη σκέψη του στο σήμερα, όχι σαν ιερό ευαγγέλιο, αλλά σαν μία από τις πολλές μας πυξίδες.
        “Παρά τη θετική συμβολή αυτής της τελευταίας στη διαδικασία της χειραφέτησης, αυτή είναι ανεπαρκής, διότι το πολιτικό κράτος, ή με άλλα λόγια, το αστικό κράτος και η κοινωνία των ιδιωτών, δηλαδή η εμπορευματική κοινωνία, που προκύπτουν από αυτήν, υποβάλλουν τους ανθρώπους, σε νέα φετίχ, όπως είναι το ίδιο το κράτος, το εμπόρευμα, το χρήμα, ο αφηρημένος πολίτης, ο μη αληθινός (ως μη κοινωνικός) άνθρωπος της κοινωνίας των ιδιωτών. Μάλιστα αυτά τα φετίχ ως εγκόσμια που είναι, είναι ακόμη πιο ισχυρά από τη θρησκεία.” που ακριβώς διαφωνείς;

      3. Ο συγγραφέας πιάνεται από το εξής απόσπασμα:

        “Οσον αφορά το δεύτερο ζήτημα, δηλαδή εκείνο της δυνατότητας χειραφέτησης μιας ειδικής κατηγορίας όπως οι Εβραίοι, δίχως να επιτευχθεί η χειραφέτηση όλων των ανθρώπων, ο Μαρξ θεωρεί ότι κάτι τέτοιο είναι αδύνατο, και αυτό διότι όσο δεν έχουν εκλείψει οι αντικειμενικές συνθήκες που καθιστούν το σύνολο της εργαζόμενης ανθρωπότητας υπόδουλο, είναι αδύνατον ένα τμήμα της να χειραφετηθεί.”

        για να πει ότι γενικότερα δε μπορεί να υπάρξει χειραφέτηση κλπ όσο υπάρχει καπιταλισμός
        Ναι, συμφωνώ ότι οι Εβραίοι δεν έχουν χειραφετηθεί ως άτομα, γιατί είναι εργαζόμενοι στην πλειοψηφία τους, άρα μισθωτοί σκλάβοι.
        Από την άλλη δε μπορούμε να παραβλέψουμε ότι έχει υπάρξει πρόοδος στη διάκριση που γινόταν και στο ρατσισμό απέναντί τους.

        Δε μειώνω την αξία των μονοθεματικών κινημάτων (μεταναστευτικό, περιβαλλοντικό κλπ), αλλά όπως και συ τις θεωρώ ανολοκλήρωτες χωρίς την ανατροπή των εργασιακών σχέσεων, χωρίς να πάρουν οι εργαζόμενοι στα χέρια τους τα μέσα παραγωγής, χωρίς οι γιατροί να διοικούν τα νοσοκομεία, οι πιλότοι τα αεροπλάνα, οι τεχνολόγοι τις τηλεπικοινωνίες, την ενέργεια κλπ.
        Αλλά στην ανατροπή όπως ανέφερα δεν τελειώνουν τα πάντα. Μπορεί να υπάρχει τεϋλορισμός και αλλοτροίωση και σε ένα σοσιαλιστικό σύστημα. Δεν είμαι σίγουρος κατά πόσο ο Μαρξ έχει σταθεί κριτικά στο θέμα των εργασιακών συνθηκών καθεαυτών πέρα από τις εργασιακές σχέσεις.

      4. Προφανώς κανείς δεν μπορεί να μειώσει την πρόοδο που έχει γίνει στην ιστορία…
        Τα κινήματα επιπλεόν χωράνε την πολυμορφία, για να μην πω την έχουν ανάγκη.
        🙂
        Καληνυχτίζω.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s